reklam

YEREL DERGİ SERÜVENİ VE ERZURUM SEVDASI

/ 8 Kasım 2017 / 14 / yorumsuz
YEREL DERGİ SERÜVENİ VE ERZURUM SEVDASI
reklam

 

Sahaf Rahmi KAYA

Dergilerin yayın tarihinde yer almaya başlamaları 18. Yüz Yılın başlarına denk gelmektedir. Yeni düşüncelere ilginin artmasıyla birlikte dergiler daha da oturmuş bir yapı kazanmaya başladılar. Bilinen en eski dergi Hamburg’da basılmıştır. Schiller’in Die Horen(1795), Goethe’nin çıkardığı Propyläen, Rusya’da yayınlanan Olla Padrica ve 1790’lı yıllarda yayına başlayan NewYork Magazine, Fransa’da yayınlanan Le Table Rende isimli dergiler ün kazanmış olan dergilerdir. Bu dönemde Edebiyat dergilerinin zenginliği göze çarpmaktadır. Gerçek manada dergilerin, matbaada yaşanan gelişmelerden sonra ortaya çıktığını görmekteyiz. Günümüzde yüzlerce çeşit dergi vardır.

Türkiye’de ise ilk dergiler Tanzimat’la  beraber ortaya çıkmaya başlamışlardır. Mesela Vakay-i Tıbbiye 1849 yılında yayın hayatına başlamış ve ilk çıkan dergilerden biri olmuştur. Sağlık üzerine eğilmiştir. Bu özelliğinden dolayı derginin Türk dergicilik tarihinde ayrı bir yeri vardır. İnsaniye dergisi ise kadını konu edinen yani bugünkü tabiriyle ilk kadın dergisi olan mecmua olarak önem arz etmektedir.  1923 yılında Cumhuriyetin ilanı ile birlikte bir çok yeni dergide yayın hayatına başlamıştır. Ancak bu furya harf inkılabı ile birlikte kesintiye uğramış,dergilerin basımında bir duraklama dönemi yaşanmıştır. 1960’lı yıllarda ise hem ulusal hem de yerel dergilerin sayısında basım ve satışında bir artış yaşandığı açıkça görülmektedir.

“Dergiler hür fikirlerin kalesidir.” Der Cemil Meriç. Kitaplar tek insanın düşüncelerinden müteşekkil olup, dergiler ise çoklu zekalar topluluğundan ortaya çıkmaktadır. Yerel dergiler yeni kabiliyetlerin yetişmesine vesile olur. Bildiğimiz üzere ün salmış meşhur dergiler de amatör yazarlara yer bulamazsınız. Ama bu dergi yöneticileri, editörleri yayın kurulu üyeleri hiç bilmezler mi ki hepsinin yolu buradan geçmiştir. Şimdinin ünlü yazarlarının hepsi zamanında amatör idiler ve bu dergileri çıkaranlar, yayın ekibi bir zamanlar amatör ve yerel dergilerde kendilerini yetiştirmişlerdir. Aslında yerel dergiler ulusal profesyonel dergilere eleman kazandıran, yazar yetiştiren birer mekteptir.  Yerel dergilerin en önemli işlevlerinden birisi kentin sosyal ve kültürel olaylarını gün yüzüne çıkarmasıdır. Bu açıdan yerel dergiler ulusal basına aynı zamanda muhabirlik de yapmaktadır.

Yerel dergi nedir sorusuna verilmiş çeşitli cevaplar vardır. Bu cevapların ortak yönü kültür başkenti olarak kabul edilen İstanbul dışında basılan ve yayınlanan dergileri taşra veya yerel dergiler olarak kabul etmeleridir

1980 Türkiye için milat olan, dönüşümün ve değişimin başladığı tarih olarak kabul edilebilir. Bu tarihten itibaren köyden kente doğru bir göç furyası başlamıştır. Bu kentlerimizdeki sosyal yaşantıyı da etkilemiş, mahalle kültürümüzün değişmesine sebebiyet vermiş ve sosyal ilişkilerde mesafelerin oluşmasına ve artmasına neden olmuştur. Tamda böyle bir durumda yerel dergilere büyük iş düşmektedir. Bu toplumsal değişimde yerel dergiler bütün toplumu kucaklayamasa bile büyük çoğunluğu kapsamalıdırlar. Böylece yaşanan bu toplumsal değişimde kent halkının kendini ifade edebilme, kültürel kimliklerini paylaşma fırsatını yakalayabilirler. İşte bunu yansıtma ve ifade edebilme konusunda başarılı olan dergiler boyunu postunu göstermiş olurlar. Yani rüştlerini ifade edebilirler. Böylece kültürel odaklı yayın hayatı ile kendilerine daha fazla okuyucu bulma şansına da sahip olabilirler. Bu açıdan bakıldığı zaman yerel dergilerin desteklenmesi, üniversite kütüphaneleri başta olmak üzere şehir kütüphanelerinde kendilerine yer bulabilmeleri gereklidir.

Yerel dergiler şahısların çıkardığı, meslek gruplarının çıkardığı, vakıfların ve derneklerin çıkardığı dergiler olarak ayrılabileceği gibi, konularına göre de yerel dergileri haber, edebiyat ve kültürel dergi olarak ta ayırabiliriz. Gençlere, kadınlara ve çocuklara yönelik yerel dergiler ne yazık ki yok denecek kadar azdır.

Yerel dergilerin daha doğrusu yerel medyanın ciddi ekonomik ve finansman sıkıntıları vardır. Bu uzun süreli yayın yapan yerel dergilerimizin sayısını azaltmaktadır. Birkaç güçlü yerel dergi dışında düzenli aralıklarla yayın yapan yerel dergi bulmak biraz zordur. Bundan dolayı yerel dergilerimizin çoğu uzun ömürlü olamamaktadır. Bu olumsuzluklara kaşı dergilerimizin en büyük avantajı dergilerimizde geniş bir konu yelpazesine sahip olmalarıdır. Bir yerel derginin içerisinde, haber, makale, deneme, eleştiri, gezi, edebi çalışmalar, görsel öğeleri, mizahı aynı anda bulmanız mümkün olabilmektedir.

Erzurum Yerel Dergicilik açısından önemli şehirlerden biridir. Birçok farklı dergiye ev sahipliği yapmıştır. Bu dergiler içerisinde Envarı şarkiye(1866), Hadikatül Ahrar(1908), Sadayı Şark(1911 – 1913), Farık(1912), Albayrak(1913 – 1921), Mektep duyguları(1913), Özdilek(1923- 1926), Mualimler Birliği(1924), Bizim Gazete(1926) Türk çocuğu(1926), Kar Yuvası(1927), Şenyayla(1927), Tarih Yolunda Erzurum(1959) örnek olarak gösterilebilir. Bu dergiler Erzurum basın tarihi içerisinde kendilerine ait yerlerini almışlardır. Günümüzde ise öğrenciler tarafınca çıkarılan dergiler hariç tutulursa ciddi sayıda derginin olmadığı görülmektedir. Bu kültür şehri olarak nitelendirilen Erzurum için büyük bir ayıptır. Bu uzun süreli yayın yapan yerel dergilerimizin sayısını azaltmaktadır. Birkaç güçlü yerel dergi dışında düzenli aralıklarla yayın yapan yerel dergi bulmak biraz zordur. Bundan dolayı yerel dergilerimizin çoğu uzun ömürlü olamamaktadır. Bu olumsuzluklara kaşı dergilerimizin en büyük avantajı dergilerimizde geniş bir konu yelpazesine sahip olmalarıdır. Bir yerel derginin içerisinde, haber, makale, deneme, eleştiri, gezi, edebi çalışmalar, görsel öğeleri, mizahı aynı anda bulmanız mümkün olabilmektedir.

Erzurum Yerel Dergicilik açısından önemli şehirlerden biridir. Birçok farklı dergiye ev sahipliği yapmıştır. Bu dergiler içerisinde Envarı şarkiye(1866), Hadikatül Ahrar(1908), Sadayı Şark(1911 – 1913), Farık(1912), Albayrak(1913 – 1921), Mektep duyguları(1913), Özdilek(1923- 1926), Mualimler Birliği(1924), Bizim Gazete(1926) Türk çocuğu(1926), Kar Yuvası(1927), Şenyayla(1927), Tarih Yolunda Erzurum(1959) örnek olarak gösterilebilir. Bu dergiler Erzurum basın tarihi içerisinde kendilerine ait yerlerini almışlardır. Günümüzde ise öğrenciler tarafınca çıkarılan dergiler hariç tutulursa ciddi sayıda derginin olmadığı görülmektedir. Bu kültür şehri olarak nitelendirilen Erzurum için büyük bir ayıptır. Günümüzde Erzurum’da yayınlanan dergiler içerisinde Erkhaber ve yaşam dergileri haber ve güncel dergi statüsünde yer alırken, Palandöken Belediyesinin çıkardığı Beyazşehir ve Aziziye Belediyesinin çıkardığı Şehr-i Kadim Aziziye  isimli dergi tarih, kültür, edebiyat dergisi olarak, Adnan Özaras tarafınca çıkarılan Beyaz Doğu ise akademik çalışmaların yer verildiği araştırma dergisi olarak yayınlanmaktadır. Erzurum Yerel Dergileri konusunda Naci Elmalı arşivi önemli bir kaynaktır. Bu arşivin sahibi Naci Elmalı Erzurum’un basın tarihi konusunda yetkin bir isim olarak araştırmacılar tarafından değerlendirilmelidir.

Erzurum yerel dergi tarihi içerisinde ilk kez 2002 yılında yer edinen Erzurum Sevdası Dergisi  Sahaf Nizamettin Korucu ve İsmail Hakkı Kavurmacı’nın yönetimi altında kültürel ve edebi bir dergi olarak yayın hayatına başlamıştır. Bir müddet basılı yayınına ara veren ancak sanal ortamda faaliyetlerine devam eden dergi daha sonra derginin yayın danışmanlığını üstlenen Ömer Yaşar Özgödek’in dergi ekibine girmesiyle kimlik değiştirmiş ve basılı yayın hayatına yeniden geri dönüş yapmıştır. 2012 yılında yeni yayın dönemi adı altında lanse çalışmalarına başlayan Erzurum Sevdası Dergisi aynı zamanda bir çok şehirde örneği görülmeyen şehir dergisi kimliğine kavuşmuştur. Diğer yerel dergilerden farklı olarak kendine özgü değerlerini oluşturan, vizyon ve misyonunu belirleyen dergi özellikle şehir araştırmaları, şehircilik sorunları ve şehir mimarisi açısından uzmanlaşma çabasının içerisine girmiş ve her sayısında bu uzmanlaşmayı daha çok artırmaya başlamıştır. Birkaç arkadaşın bir araya gelmesiyle yayın hayatına kazandırılan ve yayınlanan bu dergi birçok emek sarf edilerek hazırlanmaktadır. Şehirde birleştirici olma, siyasi ve politik çatışmalardan uzak, şehir kavgalarına katılmayan ilkeli bir yayıncılık anlayışı sürdüren dergi ilk yayın hayatına girerken çok ses getirmiştir. Başta TRT Erzurum Radyosu olmak üzere bir çok görsel, sesli ve basılı medyada haber konusu olmuş, söyleşilere konuk olmuştur

Erzurum Sevdası Dergisi; kültür, edebiyat, sanat ve özellikle şehir araştırmaları ile okuyucusunda bir farkındalık oluşturma gayreti içerisinde olup bu konuda dikkatleri üzerinde toplamaktadır. Tamamen Erzurum’dan beslenen bir içerikle okuyucusuyla buluşan dergi kendi baskı maliyetini kurtardığı finansman kaynağı bulduğu zaman basılmaktadır. Bazen ayda bir, bazen iki ayda bir,  bazen de üç ayda bir basılan dergi en son Ocak ve Şubat sayısı olarak 2015 yılı içerisinde yeni yayın dönemine ilişkin yedinci sayısını çıkarmıştır. Dergi her sayısında şehrin farklı ve şimdiye kadar gündeme gelmeyen meselelerini ele alarak incelemiştir. Özellikle Dadaşlık, şehir kimliği, Erzurum’un Stratejik analizi, şehir coğrafyası ve yerel demokrasi konularına ilişkin dosya konuları önemli birer başvuru kaynağını oluşturmaktadır. Bundan sonraki dönemde ise tamamen sanal ortamda yayına geçerek Erzurum şehir ve araştırmaları portalı olarak yayınına devam etmektedir. Bugün şehir mimarisi ile ilgilenen ve şehir sorunları üzerine yapılan araştırmaları ile gündeme gelen tek portaldır. Tamamen özgün yazılardan oluşan bir içeriğe sahiptir.

reklam